Das Skalarprodukt im Raum

Über diese Lektion

Jahrgangsstufe 12 (erhöhtes Anforderungsniveau) › Analytische Geometrie: Vektoren, Skalarprodukt, Vektorprodukt

Für ein PDF wähle im Druckdialog „Als PDF speichern“.

Das Skalarprodukt im Raum

Analytische Geometrie: Vektoren, Skalarprodukt, Vektorprodukt. Vektor, Koordinatensystem, Skalarprodukt, Betrag, Länge, orthogonal, Vektorprodukt, Kreuzprodukt

Aufwärmen

Drei schnelle Fragen zu früheren Lektionen.

Entdecken

In einem Würfel mit der Kantenlänge 1 liegen AB→\overrightarrow{AB} und AE→\overrightarrow{AE} auf zwei zueinander senkrechten Kanten. Wie groß ist AB→∘AE→\overrightarrow{AB} \circ \overrightarrow{AE}?

  1. 00
  2. 11

Die Grundidee

Zwei Vektoren im Raum liegen immer in einer Ebene: Das Skalarprodukt wird wie in der Ebene definiert.

u⃗∘v⃗=∣u⃗∣⋅∣v⃗∣⋅cos⁡θ\vec{u} \circ \vec{v} = |\vec{u}| \cdot |\vec{v}| \cdot \cos\theta, wobei θ\theta der Winkel zwischen den Vektoren ist.

u⃗\vec{u} und v⃗\vec{v} sind genau dann orthogonal, wenn u⃗∘v⃗=0\vec{u} \circ \vec{v} = 0 gilt.

Linearität: u⃗∘(av⃗+bw⃗)=a u⃗∘v⃗+b u⃗∘w⃗\vec{u} \circ (a\vec{v} + b\vec{w}) = a\,\vec{u} \circ \vec{v} + b\,\vec{u} \circ \vec{w}. Außerdem: u⃗∘v⃗=12(∣u⃗+v⃗∣2−∣u⃗∣2−∣v⃗∣2)\vec{u} \circ \vec{v} = \dfrac{1}{2}\left(|\vec{u} + \vec{v}|^2 - |\vec{u}|^2 - |\vec{v}|^2\right).

Beispiel

∣u⃗∣=3|\vec{u}| = 3, ∣v⃗∣=4|\vec{v}| = 4, und der Winkel zwischen ihnen ist 60°60°. Berechne u⃗∘v⃗\vec{u} \circ \vec{v}.

u⃗∘v⃗=3⋅4⋅cos⁡60°\vec{u} \circ \vec{v} = 3 \cdot 4 \cdot \cos 60°
Definition anwenden.
u⃗∘v⃗=6\vec{u} \circ \vec{v} = 6
cos 60° = 1/2.

Du bist dran

Jetzt du: u⃗∘v⃗=5\vec{u} \circ \vec{v} = 5 und u⃗∘w⃗=2\vec{u} \circ \vec{w} = 2. Berechne u⃗∘(3v⃗+w⃗)\vec{u} \circ (3\vec{v} + \vec{w}).

3⋅5+23 \cdot 5 + 2
Linearität.
1717
Die Summe.

Üben ★

  1. ∣u⃗∣=2|\vec{u}| = 2, ∣v⃗∣=5|\vec{v}| = 5, und der Winkel zwischen den Vektoren ist 60°60°. Berechne u⃗∘v⃗\vec{u} \circ \vec{v}.
  2. ∣u⃗∣=7|\vec{u}| = 7, ∣v⃗∣=4|\vec{v}| = 4, und der Winkel zwischen den Vektoren ist 60°60°. Berechne u⃗∘v⃗\vec{u} \circ \vec{v}.
  3. ∣u⃗∣=3|\vec{u}| = 3, ∣v⃗∣=7|\vec{v}| = 7, und der Winkel zwischen den Vektoren ist 60°60°. Berechne u⃗∘v⃗\vec{u} \circ \vec{v}.

Vorsicht!

Üben ★★

  1. Es gilt u⃗∘v⃗=9\vec{u} \circ \vec{v} = 9 und u⃗∘w⃗=1\vec{u} \circ \vec{w} = 1. Berechne u⃗∘(5v⃗+4w⃗)\vec{u} \circ (5\vec{v} + 4\vec{w}).
  2. Es gilt u⃗∘v⃗=3\vec{u} \circ \vec{v} = 3 und u⃗∘w⃗=5\vec{u} \circ \vec{w} = 5. Berechne u⃗∘(3v⃗+4w⃗)\vec{u} \circ (3\vec{v} + 4\vec{w}).
  3. Es gilt u⃗∘v⃗=1\vec{u} \circ \vec{v} = 1 und u⃗∘w⃗=1\vec{u} \circ \vec{w} = 1. Berechne u⃗∘(4v⃗+4w⃗)\vec{u} \circ (4\vec{v} + 4\vec{w}).
  1. ∣4⃗∣=4|\vec4| = 4, ∣5⃗∣=5|\vec5| = 5 und 4⃗∘5⃗=3\vec4 \circ \vec5 = 3. Berechne ∣4⃗+5⃗∣2|\vec4 + \vec5|^2.
  1. ∣u⃗∣=7|\vec{u}| = 7, ∣v⃗∣=4|\vec{v}| = 4 und u⃗⊥v⃗\vec{u} \perp \vec{v}. Berechne u⃗∘v⃗\vec{u} \circ \vec{v}.

Abschlusscheck

Drei Fragen zum Abschluss: Sitzt es?

  1. Es gilt u⃗∘v⃗=9\vec{u} \circ \vec{v} = 9 und u⃗∘w⃗=1\vec{u} \circ \vec{w} = 1. Berechne u⃗∘(5v⃗+4w⃗)\vec{u} \circ (5\vec{v} + 4\vec{w}).
  2. Es gilt u⃗∘v⃗=3\vec{u} \circ \vec{v} = 3 und u⃗∘w⃗=5\vec{u} \circ \vec{w} = 5. Berechne u⃗∘(3v⃗+4w⃗)\vec{u} \circ (3\vec{v} + 4\vec{w}).
  3. Es gilt u⃗∘v⃗=1\vec{u} \circ \vec{v} = 1 und u⃗∘w⃗=1\vec{u} \circ \vec{w} = 1. Berechne u⃗∘(4v⃗+4w⃗)\vec{u} \circ (4\vec{v} + 4\vec{w}).

Merkkarte

Skalarprodukt

  • u⃗∘v⃗=∣u⃗∣⋅∣v⃗∣⋅cos⁡θ\vec{u} \circ \vec{v} = |\vec{u}| \cdot |\vec{v}| \cdot \cos\theta.
  • Orthogonal   ⟺  u⃗∘v⃗=0\iff \vec{u} \circ \vec{v} = 0.
  • u⃗∘(av⃗+bw⃗)=a u⃗∘v⃗+b u⃗∘w⃗\vec{u} \circ (a\vec{v} + b\vec{w}) = a\,\vec{u} \circ \vec{v} + b\,\vec{u} \circ \vec{w}.

Achtung: Das Ergebnis ist eine Zahl, kein Vektor.

CC BY-SA 4.0